| 
Čačak 
Arheološke vrednosti
Ilirske kneževske humke, pronađene u Atenici
predstavljaju izuzetno vredne ostatke materijalne kulture.
Pronađeni su predmeti od zlata, srebra, ćilibara i stakla.
Posebnu vrednost predstavljaju točkovi dvokolice, konjska
oprema i oružje koji su verovatno pripadali kneževskoj porodici.
Eksponati iz ovog arheološkog lokaliteta izloženi su u Narodnom
muzeju u Čačku.
Rimske terme - prilikom rekonstrukcije gradskog
centra otkriveni su zidovi i temelji starije zgrade. Obimna
arheološka istraživanja pokazala su da je reč o arhitektonskim
ostacima kupatila, rađenog po rimskim uzorima i koncepcijama.
Terme se nalaze u centru Čačka, neposredno iza hotela "Beograd"
a u samoj blizini Doma kulture. Stešnjene sa svih strana,
"leđima" stambenih i poslovnih zgrada i dvorištima
prizemnih objekata, skoro da su nepogodne za posete.
Gradina na planini Jelici je lokalitet koji
se još istražuje. Do sada su otkriveni ostaci utvrđenja i
pet bazilika, što se do sada nije znalo. Grad je stradao u
požaru nasilno izazvanim. Iskopani su ostaci odevnih predmeta,
zdele, staklene posude, pisaljke, kopče, zrvnjevi kamene stupe,
igle..., što svedoči o razvijenom privrednom i kulturnom životu.
Otkriveni su ostaci karamičkog posuđa iz VIII i VII veka pre
nove ere, što predstavlja prvu fazu života naselja. Iz druge,
ranovizantijske faze (VI vek) su ostaci utvrde i bogomolja.
Izgleda da su bili kratkog veka. Treću fazu iz X i XI veka
predstavlja novo manje utvrđenje na samom vrhu Gradine. Bila
je ovo srpska utvrda u kojoj ima ostataka keramike. Rezultati
arheoloških otkrića na Gradini pružiće nove poglede na istorijska
zbivanja na ovim prostorima.
(Izvor: Vasić, R. 1971. - Milinkovic, M. 1989.)
Spomenici
Srednjovekovni spomenici na teritoriji opštine Čačak podizani
su u doba srpske srednjovekovne države i u periodu turske
vladavine.
Priča o Čačku ne bi bila potpuna ukoliko bi se izostavio
izuzetan kompleks koji čine Ovčarsko-kablarski manastiri objedinjeni
pod imenom "Mala Srpska Sveta Gora".
Na levoj i desnoj obali Zapadne Morave, duboko u stenama Ovčara
i Kablara, podignuto je i očuvano deset manastira. Tu se nalaze
i zbeg crkva "Kađenica" i crkva posvećena Svetom
Savi sa izvorom lekovite vode. Zna se i za postojanje manastira
Svetog Georgija na planini Ovčar, jer se njegov pečat nalazi
u beogradskom Narodnom muzeju.
Bogorodica Gradačka (crkva u Čačku) sagrađena
je krajem XII veka. Poznata je kao nekadašnji manastir Gradac.
Zadužbina je Kneza Stracimira, brata Stefana Nemanje. Gradački
manastir zauzimao je značajno mesto među kraljevskim manastirima
(izjednačen sa Studenicom, Sv. Đorđem u Rasu, i Hilandarom).
Srednjovekovna crkva oštećena je za vreme turskog osvajanja.
Turci su je pretvarali u džamiju, a Srbi obnavljali u crkvu.
Ikonostas čačanske crkve izuzetno je velika, razvijena, višespratna
celina koju čine pet oslikanih zona, u raskošno rezbarenom
tkivu oltarske pregrade smešteno je 48 ikona.
Savremeni spomenici su takođe brojni jer je ova teritorija
bila poprište važnih događaja od početka XX veka. Po okolnim
selima kao i u gradu Čačku podignuti su spomenici, spomen-ploče,
skulpture...
Spomen ratnicima Prvog svetskog rata nalazi
se na čačanskom groblju i jedinstven je u svetu. Podignut
je 1934. godine kao zajednička grobnica srpskih i neprijateljskih
vojnika izginulih i umrlih u čačanskom kraju u ratovima od
1912. do 1918. godine. Na spomeniku je na jednoj strani pravoslavni
krst, na drugoj katolički krst, na trećoj islamski polumesec,
a na četvrtoj jevrejska šestokraka.
Spomenik Vojvodi Stepi Stepanoviću, na čačanskom
groblju, podignut je za života proslavljenog vojskovođe koji
je u ovom gradu živeo posle penzionisanja. Ogradu spomenika
čine kameni obeliske nalik na topovske granate, na kojima
su ispisani nazivi mesta u kojima je izvojevao pobede. Posebna
spomen ploča postavljena je na kući u kojoj je živeo, a do
koje vodi putokaz od spomenika ispred zgrade Pošte, gde su
upisana mesta i važne godine iz života vojvode. Spomenik Vojvodi
Stepi ispred Pošte u Čačku predstavlja Vojvodu u stojećem
stavu, visine 245 cm. Bista je okrenuta prema kući u kojoj
je živeo do smrti.
vrh
strane
Od ostalih spomenika značajni su spomenik Tanasku
Rajiću na brdu Ljubicu, ispod koga je vođena bitka
u drugom srpskom ustanku i u kojoj je Tanasko Rajić poginuo.
Treba spomenuti i Spomen park borbe i pobede
borcima izginulim u Drugom svetskom ratu.
Krajputaši imaju posebno mesto u spomeničkoj
baštini čačanskog kraja. Podizani su pored puteva u slavu
onih koji su boreći se za slobodu, ginuli širom Balkana, nestajali
u "plavim grobnicama" Jonskog mora ili stradali
po logorima Evrope. Rađeni su od peščara, u koji su uklesavane
cele figure ratnika.
Konak gospodara Jovana Obrenovića u Čačku
je posle crkve najstarija sačuvana građevina. Podignut je
1835. godine. Predstavlja zanimljiv objekat jer je mešavina
stare balkanske i istočnjačke i elemenata zapadnjačke arhitekture.
Na spoljnoj fasadi oslikan je grb Obrenovića u boji. U zgradi
je postavka Narodnog muzeja.
Konak Vula Pantelića je, pored konaka Jovana
Obrenovića jedna od najlepših i najstarijih sačuvanih građevina.
Građen je pod uticajem istočnajčke kulture. U njemu je muzejska
postavka stare gradske kuće.
Zgrada okružnog načelstva sagrađena je 1875.
godine u duhu klasicističkog stila. Tu su smeštene ustanove
kulture Međuopštinski istorijski arhiv i Narodni muzej.
Gradskoj arhitekturi pripadaju i kuće Avramovića,
Gavrilovića, Puseljića, stambene zgrade u ulici Gospodar Jovana
broj 7 i 9. Od starih zgrada po svojoj prošlosti i značaju
za grad i opštinu treba spomenuti Sokolski dom, Gimnaziju,
Hadžića kuću...
e-volonter: Verica Savković
(Vericini tekstovi se nalaze i na stranicama o Novom
Sadu)
Izleti
Banja Gornja Trepča
Na 18. km od Čačka, na padinama planina Bukovik i Vujan, nalazi
se banja Gornja Trepča. Povoljna subplaninska klima, sa malim
kolebanjima godišnje temperature i nadmorska visina od 460m
čine je i vazdušnom banjom. Temperatura vode termalnih izvora
banje je 30,5 °C.
Smeštajne kapacitete banje čine hoteli, moteli, pansioni i
smeštaj u domaćoj radinosti.
Ovčar Banja
Nalazi se u Ovčarsko-Kablarskoj klisuri, predelu izuzetnih
odlika (pod zaštitom je države i spada u I kategoriju zaštićenih
prirodnih dobara). Od Čačka je udaljena 18 km. Nadmorska visina
banje je 278m. Temperatura vode termalnih izvora banje je
37,5 °C, a njena lekovitost i značaj su bili poznati još u
XV veku. U ovu banju gosti dolaze ne samo zbog lečenja već
i rekreativno. U tu svrhu se koriste bazen i sportski tereni
u okruženju banje. Za goste banje, posredstvom Turističke
organizacije Čačka se mogu organizovati izleti i ekskurzije,
jer se u blizini banje nalazi 10 manastira Ovčarsko-Kablarske
klisure. Smeštajne kapacitete banje čine hotel, moteli, auto-kamp
i smeštaj u domaćoj radinosti.
Slatinska banja
Slatinska banja se nalazi u selu Slatina koje je udaljeno
17 km jugoistočno od Čačka. Voda je izuzetno lekovita i spada
u red sumporovitih voda čija temperatura iznosi 16,8 °C. Organizovan
boravak turista je otežan jer nema odgovarajućih objekata
za njihov smeštaj, osim u domaćoj radinosti.
e-volonter: Vladimir Gojković
Literatura:
Dr Popović V. Ilija (1996.): "Opština Čačak"
Udruženje Čačana u Beogradu (1995.): "Viševekovna istorija
Čačka i okoline"
D. Jovašević (1974.) "Običaji u čačanskom kraju"
www.cacak-dis.org.yu
www.biblioteke.org.yu/cacak
vrh
strane
|
