Istorija
Po mnogo čemu ovaj grad možemo nazvati “prvim u Srbiji” – bio je prva prestonica moderne srpske države (1818-1841), u njemu su osnovane: prva gimnazija (1833.godine), Licej - prva visokoškolska institucija u Srbiji (1838. godine), prvi sud (1820. godine), prvo pozorište (“Knjažesko – srbski teatar” 1835. godine), prve novine (“Novine srbske”), muzička formacija (“Knjažesko – srbska banda”), prva apoteka, galerija slika, muzej, biblioteka… Prvo pominjanje naselja datira iz druge polovine XV veka kada se prvi put pominje u turskim popisima kao selo sa 32 kuće koje se nalazi na mestu gde se pre nalazio trg na kom je održavan pazar i panadur. Ime je dobio po ptici kraguj koja je u srednjem veku korišćena za lov, a danas zauzima počasno mesto na gradskom grbu. Posle viševekovne turske (tj. Austo-Ugarske 1718-1739.) vladavine grad je 1815. godine oslobođen od Turaka, a 3 godine kasnije proglašen prestonicom novostvorene države. Tada počinje njegov brži razvoj, osnivanje institucija od nacionalnog značaja i masovnije doseljavanje stanovništva, a 1853. godine, izlivanjem prvog topa u kragujevačkoj Topolivnici započinje industrijska proizvodnja u Srbiji. Od tada je Kragujevac poznat kao industijski centar, pre svega značajan zbog proizvodnje oružja, a od sredine XX veka i proizvodnje automobila. Krajem prošlog i početkom ovog veka, Kragujevac je doživljavao kao i cela Kraljevina svoj uspon. To je vreme kada nastaju najznačajnija zdanja između ostalog i zgrada Prve kragujevačke gimnazije. Podred mnogih lepih događaja od velikog značaja za istoriju Srbije koji su se odigrali u Kragujevcu poput Sretenjskog ustava ili objave odredbi Berlinskog kongresa (1878.) po kome je Srbija postala samostalna država istorija grada beleži i ružne trenutke. Takav je bio i 21.10.1941. godine kada je u Šumaricama streljano oko 7000 kragujevčana među kojima je bio i određen broj đaka i profesora. U znak sećanja na njih u Kragujevcu se svakog 21. oktobra održava Veliki školski čas. Nakon Drugog svetskog rata, Kragujevac se sve više razvija industrijski, započinje proizvodnja automobila i dolazi do još masovnijeg doseljavanja stanovništva. Takav razvoj se nastavlja do početka devedesetih kada “grad automobila” zapada u veliku krizu čije posledice se još uvek osećaju u gradu i na početku novog veka.

Reljef i klima
Kragujevac je podignut na reci Lepenici, u kotlini između krajnjih ogranaka Rudnika, Crnog vrha i Gledićkih planina.Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 180m i u njemu vlada umereno-kontinentalna klima.

Stanovništvo, jezik i pismo
Danas u Kragujevcu živi oko 200 000 stanovnika što ga čini četvrtim gradom po veličini u Srbiji. Veliki značaj za stalno doseljavanje stanovništva tokom XX veka imala je činjenica da je Kragujevac predstavljao jedan od najvećih industrijskih centara u zemlji, dok se danas u Kragujevac doseljavaju pretežno mladi ljudi koji studiraju na Kragujevačkom univerzitetu. Većinu stanovništva čine Srbi, mada u gradu žive i pripadnici mnogih nacionalnih zajednica. Govori se srpskim jezikom ekavskog izgovora, u pisanju se paralelno upotrebljavaju ćirilica i latinica.

e-volonter: Marko Banković

Izvori
U izradi ovog vodiča korišćeni su podaci i delovi tekstova iz sledećih publikacija:
www.kragujevac.org.yu - Zvanični sajt Skupštine grada Kragujevca
www.kragujevac.co.yu - Kragujevac na internetu
Kragujevac, informator, dr Živadin Stepanović , Turistički savez opštine Kragujevac
Pet vekova Kragujevca, Dragoljub Bakić, Narodna Biblioteka "Vuk Karadžić" Kragujevac, 1972
www.pmf.kg.ac.yu/akvarijum -sajt akvarijuma "Kragujevac"

vrh strane