 Arheološki nalazi sa ovog područja ukazuju na to
da je šire gradsko područje bilo naseljeno još u periodu
kamenog doba. U predrimskom periodu okolinu Niša naseljavala
su plemena Ilira, Tračana i Kelta. Predpostavlja se
da su ime Naissus - sa značenjem "Vilin grad"
gradu dali Kelti prema paganskom verovanju da na reci
na kojoj leži žive vile.
Najznačajniji kulturno-istorijski spomenici u Nišu su: Mediana - veliko imanje iz rimskog perioda (IV vek); Tvrđava - najočuvanija turska tvrđava na srednjem Balkanu izgrađena 1723. godine) koja u svojim temeljima krije ostatke rimskog Naissusa; Ćele kula; Čegar sa spomenikom koji se nalazi na mestu bitke Stevana Sinđelića sa Turcima; Spomenik oslobodiocima Niša - podignut 1937. godine u znak sećanja na borbe za oslobođenje Niša 1874-79., 1877-78., 1915. i 1918.; Logor "Crveni krst" - nacistički koncentracioni logor; Spomen-park Bubanj - jedno od najvećih stratišta u našoj zemlji iz 2. svetskog rata.
Rimljani osvajaju područje današnjeg Niša u vreme dardanskog
rata od 75. do 73. godine pre nove ere. Njihovim dolaskom
počinje period živog razvoja grada. Niš prerasta u važan
trgovački, vojni i kulturni centar. Najveći procvat
doživljava u vreme cara Konstantina Velikog (306. -
337.) koji je rođen u Nišu. U vreme njegove vladavine
u neposrednoj blizini grada, podignuta je raskošna rezidencija
- carski letnjikovac Medijana.
U periodu od 6. do 10. veka Niš napadaju i povremeno drže Huni, Avari, Sloveni, Bugari i Mađari. Veliki župan Stefan Nemanja zauzima Niš 1183. godine. 1189. godine sastaje se u Nišu sa nemačkim carem Fridrihom Barbarosom, u vreme drugog krstaškog pohoda i sa njim sklapa savez protiv Vizantije. Slede napadi Vizantije, Bugara i Mađara do 1386. godine, kada Niš osvajaju Turci i drže ga sve do 1878. godine, sa kraćim prekidima za vreme austrijskih osvajanja.
Srednji vek je gradu doneo brojna ratna razaranja.
Niš se u prvim decenijama 7. veka razvija kao vizantijski
grad sa većinskim slovenskim stanovništvom. Vrhunac
vizantijske vlasti na ovim prostorima vezan je za epohu
vladavine vizantijskog cara Manojla Komnena (do 1180.).
Nakon njegove smrti, Stevan Nemanja, veliki župan ojačane
srpske države Rške, zauzima Niš 1183. godine i od tog
perioda grad se razvija kao srpski grad.
Dolaskom Turaka na ove prostore grad ulazi u jednu
sasvim novu fazu svoje istorije. Turska vladavina od
1428., sa većim ili manjim prekidima traje 4 veka, do
1877. godine.
 Posle oslobođenja od Turaka Niš počinje svoj savremeni razvoj. Grad se rekonstruiše po savremenim evropskim planskim načelima (Vinterov plan 1878. godine), počinje da radi prva niška gimnazija (1878.), prva bankarska ustanova (1881.), pozorište "Sinđelić" (1887.), Narodna biblioteka (1869.), 1905. počinje sa radom likovna kolonija Sićevo.
Neposredno pred Prvi svetski rat Niš postaje središte
skupštine i vlade Srbije. U periodu od 1915. do 1918.
grad ponovo trpi velika ratna razaranja pod nemačko-bugarskom
okupacijom.
U toku Drugog svetskog rata Niš je bombardovan više
od 30 puta. Oslobođen je 14. oktobra 1944. godine.
Period nakon Drugog svetskog rata ispunjen je intenzivnim
razvojem grada. Niš izrasta u savremeni univerzitetski
centar sa preko 400.000 stanovnika.
Sam kraj 20. veka doneo je Nišu još jedno veliko ratno
razaranje. U jedanaestonedeljnoj agresiji NATO alijanse
u proleće 1999. godine, Niš doživljava preko 40 bombardovanja
u kojima su stradale mnoge javne zgrade, fakulteti,
škole i industrijska zona grada.
 Niš je grad sa veoma bogatim kulturnim sadržajem. Poznat
je po festivalu glumačkih ostvarenja domaćeg igranog
filma "Filmski Susreti", međunarodnom festivalu
amaterskih horova "Horske svečanosti", festivalu
starogradske muzike "Niška jesen", najstarijoj
likovnoj koloniji na ovim prostorima "Sićevo",
muzičkom događaju u tvrđavi "Insomnija" (nešto
poput novosadskog "Exit-a"), džez festival
" Nišvil"...
Geografski položaj
Niš zauzima teritoriju od 597 km2 i nalazi se na 43°20'
severne geografske širine i 21°54' istočne geografske
dužine.
Klima
Klima u Nišu je umereno kontinentalna sa srednjom godišnjom
temperaturom od 11,8°C, prosečnim vazdušnim pritiskom
od 992,74 milibara, 90 kišovitih dana u godini, 43 dana
pod snegom i prosečnom jačinom vetra manjom od 3 bofora.
e-volonter: Ivan Đelić
|
